- Sizden Gelenler

Zihgir Ölçüsü Almak Sanıldığı Kadar Zor Olmayabilir / Geçmişteki Metotlarla Zihgir Yapımı

Merhaba arkadaşlar. Bu yazımda size zihgir yapımı konusunu ele alıyorum.
zihgir en sağlıklı hangi malzemelerden yapılır, doğru zihgir ölçüsü nasıl alınır, zihgir yapımındaki aşamalar ve sonuç.

Öncelikle zihgir yapılacak malzemeler, sağlam, gözle görülür ve hissedilir esnekliğe sahip olmayan ve gözenek sıklığı seyrek olmayan (pürüssüz ve kaygan bir yüzey elde etmek için) bir malzeme olmalıdır. Ben atalarımın da yaptığı gibi bu niteliklere uyan genelde doğal malzemeler tercih ediyorum.

Örneğin: Manda boynuzu, yak boynuzu, koç ve keçi boynuzu gibi..

Boynuz konusuna minik bir dipnot düşmek gerekirse, kullanacağımız her türlü boynuz için geçerli olan durum içlerinin dolu olmasıdır.

Bazı boynuzların içler boştur bunlar genellikle genç hayvanlara ait olarak karşımıza çıkmakta. Onların içine mum eritip şamdan yada temizleyip duvarınızda süs olarak kullanabilirsiniz. Keçi ve koç boynuzlarında ise yaşı büyük olan ve boynuzları artık epey büyümüş hayvanların boynuz uçlarına yakın bölümlerden çok az da olsa zihgirlik parça çıkarılabilir. (dağ keçilerini saymıyorum onlarda durum daha farklı)

Diğer malzemelerin hayvansal olanlarını ise kabaca fildişi, mors dişi, deve kemiği, zürafa kemiği ve diğer iri hayvanların kemiklerinden sıralayabiliriz. Bunun yanı sıra belli başlı  sağlam yapıda ağaçlar (şimşir, abanoz, yılan ağacı, pelesenk vb.) da kullanılabilir.

Narçıl ve kuka da zihgir yapılabilecek doğal malzemeler arasındadır.
madeni olarak örneklendirmek gerekirse de bronz, pirinç, gümüş vb. maddelerden zihgir yapabiliriz. Altından olmaz mı diye sormayın, altından da olur üstünden de… Sentetik malzemelere geçtiğimizde ise günümüzde en verimli kullanılabilecek malzemeler eski bilardo topları, bazı bowling toplarının da yapıldığı katalin, belli karışımlarla elde edilen sıkma kehribar diye adlandırılan malzemelerdir. Bunların hiçbirine ulaşamayanlar yada ilk zihgirlerinde daha ulaşılabilir ve rahat sarf edebilecekleri malzemeler arayanlar için bildiğimiz plastik temiz su borularından kesilmiş parçalar öneriyorum.

Zihgir yapım aşamalarına geçmeden önce zihgir ölçüsü almaktan bahsedeceğim. Zihgir ölçüsü zihgir yapımının en önemli bölümlerinden biridir. Genelde yaptığım zihgirlerin ölçülerini bire bir almayı tercih etsem de maalesef günümüzdeki ticaret şartlarında her müşteri için bu pek mümkün olmuyor.

Dolayısı ile her ulaşan kişinin ölçü evresini bire bir takip ederek minimum hatalı ölçü gelmesini sağlamaya çalışıyorum.

Zihgir ölçüsü en verimli şekilde, kumpas dediğimiz ölçü aleti ile alınır. Bunun için farklı metotlar icat etseler de hata payı en düşük olan yöntem budur. Zihgirimizin üzerinde iki ölçü vardır. Dolayısı ile tam yuvarlak bir ölçü kullanılmaz.

Bu yüzdendir ki çok sıkıştığımda kullanmaya mecbur kaldığım kuyumcu ölçülerini ancak ve ancak parmak yapısını görerek tecrübe ve deneyim ile kumpas ölçüsüne çevirip, şekilde o kişiye üretim yapabilirim.

Zihgirin kullanım mantığında parmağa girdikten sonra çevrildiğinde parmaktan çıkmaması yatar, buna da zihgirin kitlenmesi diyebiliriz. Bu yüzden iki ölçümüzden biri geniş diğeri de dar ölçü yani elips gibi olmalıdır.

Elipsimizin geniş iki kenar iç ölçüsü için başparmağımızın en geniş giriş noktasını ölçüyoruz bu ölçüyü alırken dikkat etmemiz gereken şey kumpasın dudaklarının parmağımıza çok baskı yapmaması veya çok boşluklu olmamasıdır.

Yani zihgirin parmağımıza girip çıkacağını düşünürsek kumpas dudaklarının parmağımıza tatlı bir şekilde sürterek girip çıkması durumundaki ölçüyü almamız doğru olacaktır.

Elipsimizin dar kenar ölçüsü için ise başparmağımızdaki en geniş noktanın hemen arkasını (Genelde ilk boğumun olduğu yere denk gelir fakat tek referans bu değildir.) yani zihgiri parmağımıza soktuktan sonra çevirdiğimizde kitleneceği noktanın ölçüsünü alıyoruz.

Bu noktanın ölçüsünü alırken dikkat etmemiz gereken şey ise zihgir parmağımızda atış konumunda iken parmağımızı boğmaması veya zihgirin parmaktan fırlamaması için ne çok sıkı ne de çok gevşek olmaması durumudur. Kumpas dudaklarını parmağımızın en geniş noktasının ardına yerleştirdiğimizde; parmağımıza bir yüzük takmışçasına başparmak kökümüze ve başparmak ucumuza doğru rahatça hareket ettirebilmeliyiz.

Fakat başparmak ucumuza gelip en geniş noktadan çıkmadan orada kitlenip kalmalı…

Yapısı çok farklı tombul yada çok fazla şişip inen parmaklar için bire bir kontak halinde yardımcı olmaya çalışacağım.

Ölçü alma ile ilgili detaylı bir video zihgir yapım videosu arkasından kanalıma yüklenecek takibini Mergen Okçuluk Youtube hesabından yapabilirsiniz.

Artık ölçümüz hazır olduğuna göre yapım aşamalarına başlayabiliriz… İlk önce zihgir yapacağımız malzemeyi yapacağımız ölçüye uyacak biçimde kenarlarda yeterli pay ile kesiyoruz. Parmak ölçüsü 22.00 mm 20.50 mm olan biri için ortalama 40 mm e 30 mm lik bir parça ile rahatça çalışabiliriz.

Bu parça kalınlığı da ortalama 20 ile 15 mm arasında olabilir. Yapıma başlarken ilk adım parçaya kabaca bir zihgir formu verilmesidir. (Her yiğidin zihgir yapışı farklıdır, bu sebeple farklı yöntemlerde mutlaka kullanılabilir.)

Öncelikle parçanın kaşık ve arka kelepçeye denk gelen köşeleri veya oval kenarları düzgünce yuvarlanır. Delik açılacak yüzey düz bırakılarak kaşık inişi verilir. Kaşığın delik yüzeyine olan açısı değişkenlik gösterse de olması gereken şekillerinden birini sizinle fotoğrafta paylaşıyorum. Parça fotoğraftaki hale getirildikten sonra delik ölçümüze yaklaşmayacak şekilde mengeneye tutturulup bir dik matkap ile eğer yoksa el matkabında panç uçla yada normal düz ahşap veya metal ucuyla delinebilir.

Delik delindikten sonra genişletme işlemini yaparken deliğe eliptiklik verilmeye başlanır, aynı zamanda kaşığın iç bölümü oyulur. Ölçü istenilen ölçüye yaklaştığında örn; 21.00 mm 19:50’lere geldiğinde delik ölçüsü bırakılıp  zihgirin dış formu toplanır. Dış form makul kalınlığa indirildiğinde delik ölçüsü tamamlanır ve ince zımpara ile zihgirin görülebilen heryeri zımparalanıp her ne malzeme kullanıyorsak yüzeydeki pürüzlerden arındırılır.

Zihgir yapımında hobi motorları (dremel) yada mikromotorlar (strong) kullanılabileceği gibi çeşitli yuvarlak ve düz eğeler (törpüler) de kullanılabilir. Son zımparalama işlemini yüzeyin durumuna göre 220 kumdan başlayıp 800 yada 1000 kuma kadar çıkarırsanız pürüssüz ve düz bir yüzey elde eder, olması gerektiği gibi bir sonuca ulaşmış olursunuz.

İç delik ve kaşık içinin zımparalanması da istenirse aynı şekilde yapılır fakat kendi kullanacağınız zihgirlerde görseli gözünüze çok takılmayacak ise delik içini ve kaşığı çok pürüssüz hale getirmemenizi, getirseniz de birazdan anlatacağım zihgirin dışına uygulalanacak polisaj yaparak parlatma işlemini yapmamanızı özellikle terlediğinizde kullanımda kaymalara oynamalara fazla yol açabileceğinden dolayı öneriyorum.

İç bölüm için en uygunu çiziklerden arınmış mat kaygan olmayan bir yüzey olacaktır. Zihgirimizi parlatmak için son olarak bir bez keçeye, malzemeye göre alınmış parlatma pastasına (kuyumcu malzemeleri satan dükkanlardan temin edebilirsiniz) ve bunu döndüren bir motora ihtiyacımız var.

Keçeyi takabileceğiniz bir bileme yada polisaj motorunuz yoksa keçeyi taktığınız bir ok çubuğu parçasını matkaba tutturup döndürmeniz de iş görecek. İşin en kolay bölümü olsa da önceki adımları doğru yapmadıysanız zihgirinizin yüzeyi çok iyi parlamayacaktır.

Dönen keçemize biraz pasta yedirdikten sonra zihgiri sürmeye başlıyoruz ve sabırlı şekilde çok bastırmadan bu işleme parlayana kadar devam ediyoruz. Burada dikkat etmeniz gereken husus ise çok devirli dönen bir keçenin fazla ısınmadan dolayı zihgirin malzemesini yakıp üzerinde koyu sütlü kahve tonlarında bir leke bırakabilecek olmasıdır.

Böylece zihgirimizi de yazımızı da bitirmiş olduk. Bu yazımızı elimizden geldiğince fotoğraflarla desteklemeye çalışsak da daha detaylı gözlemlemek için YouTube kanalıma göz atmanızı tavsiye ederim. Ürünler için ise lütfen Instagram hesabımızı ziyaret edebilirsiniz.

İyi atışlar dilerim. Geleneksel Türk Okçuluğu aşktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir